|
Bayan
Martha Meacham'in köse basinda küçük bir ekmekçi dükkani vardi. Hani
üç basamakla çikilan kapisini açtiginizda küçük bir çingiragin çaldigi
o dükkanlardan biri. Bayan Martha kirk yasindaydi, iki takma disi ve bir
de sevecen yüregi vardi. Banka defteri de bir kenarda birikmis iki bin
dolari oldugunu gösteriyordu. Imkanlari Bayan Martha'nin kilerden kat kat
asagi olan pek çok kimse evlenebilmisti, ama Bayan Martha bekardi. Bayan
Martha dükkanina haftada iki üç kere gelen bir müsterisine ilgi
duymaya baslamisti. Bu orta yasli, sivri sakalli, gözlüklü bir adamdi.
Ingilizceyi güçlü bir Alman sivesiyle konusuyordu. Elbiseleri eski, yer
yer yamali ve her zaman burusuktu. Ancak temiz bir adamdi, çok da
terbiyeliydi. Her gelisinde iki bayat ekmek alip giderdi. Taze ekmegin
tanesi bes sentti. Oysa bayatinin çifti bes sente satilirdi. Adam bir
kere olsun ekmegin tazesinden istemisti. Bayan Martha adamin parmaklarinda
kizilli kahveli bir boya izi gördügü bir gün onun ressam, hem de
yoksul bir ressam olduguna karar verdi. Herhalde bir tavanarasinda yasiyor,resimlerini
yapip bayat ekmegini yerken hiç kuskusuz Bayan Martha'nin dükkanindaki
iyi yiyecekleri düsünüyordu. Bayan Martha reçelinin, taze
ekmeklerinin, çayinin basina oturdugu zamanlar içini çeker, o kibar
tavirli ressamin buz gibi odasinda bayat ekmegi yiyecek yerde kendi
yemegini paylasmasini arzulardi. Az önce de dedigimiz gibi çok sevecen
bir yüregi vardi Bayan Martha'nin. Adamin meslegi konusundaki
tahminlerini kanitlamak için bir müzayededen aldigi bir tabloyu
odasindan getirip tezgahin arkasina asti. Bu bir Venedik manzarasiydi. Ön
planda -daha dogrusu suyun arkasinda- süslü bir mermer saray vardi;
tablonun altindaki yazi öyle diyordu. Sonra gondollar, bulutlar, gökyüzü,
gölgeler vardi. Bir ressam böyle bir tabloyu görmezlikten gelemezdi. Müsterisi
iki gün sonra geldi. "Iki tane bayat ekmek verir misiniz?"
Bayan Martha ekmekleri sararken adam, "Güzel bir tablonuz var"
dedi. Bayan Martha yaptigi kurnazliga sevinmisti. "Sahi mi? Sanati ve
..." -ama hayir, bu kadar çabuk 'sanatçilari' demek dogru
olmayacakti- "ve resmi o kadar severim ki," dedi. "Tablomu
begendiniz demek?" Müsteri, "Saray pek iyi çizilmemis,"
dedi. "Perspektif de pek saglam degil. Iyi günler bayan."
Ekmegi aldi, kadini basiyla selamlayip çikti. Evet, hiç kuskusu yok
ressamdi. Bayan Martha tabloyu indirip yine odasina götürdü. Gözlügünün
ardindan gözleri nasil da saygi ve kibarlikla parliyordu. Bir bakista
perspektiften anlamak ve sonra da bayat ekmekle yasamak! Olur mu böyle
sey? Ama taninmadan önce istirap çekmek her zaman dehanin yazgisi
olmustur. Sanat için ne kadar iyi olurdu eger bu deha, bankadaki iki bin
dolar, bir firin ve de sevecen bir yürekle... Ama hayal bunlar, hepten
hayal bunlar, Bayan Martha! Adam artik her gelisinde durup Bayan Martha
ile çene çaliyordu. Bayan Martha'nin neseli konusmasini özlüyordu
sanki. Adam bayat ekmek almaya devam etti. Ne bir çörek, ne bir pasta ne
de o lezzetli Sally Lunns keklerinden aliyordu. Bayan Martha adamin
umutsuzluga düstügünü, zayifladigini sanmaya basladi. Yavan
alisverisine bir iki parça iyi bir seyde kendisinden eklemek istiyordu
ama cesareti yoktu. Adami öfkelendirmek istemiyordu. Sanatçi gururunun
ne oldugunu duymustu. Bayan Martça artik mavi ipekli bluzunu giymeye
baslamisti. Arka odasinda da nisadir ve ayva çekirdegi karisimi garip bir
bulamaç kaynatmisti. bugünlerde herkes cildi için bunu kullaniyor. Bir
gün müsterisi geldi ve her zaman oldugu gibi parayi tezgahin üstüne
koyup bayat ekmek istedi. Bayan Martça ekmekleri almak için tezgahin
altina egildigi sirada bir itfaiye arabasi çanini çala çala dükkanin
önünden geçti. Arabanin ardindan bakmak için müsterisi de herkes gibi
kapiya kostu. Bayan Martha aniden gelen bir ilhami uygulamak için bu
firsati kaçirmadi. Tezgahin arkasindaki rafin altinda sütçünün on
dakika önce biraktigi yarim kilo taze tereyagi duruyordu. Martça bayat
somunlari Biçakla aralayarak içlerine cömertçe bir miktar yag sürdü
ve tekrar kapatti. Müsterisi döndügünde ekmekleri sariyordu. Adam
gayet neseli bir iki sey daha söyledikten sonra dükkandan çikinca bayan
Martha'nin yüzüne genis bir gülümseme yayildi. Yüregi nasilda
atiyordu ama! Acaba çok mu cüretli davranmisti? Adam kizacak miydi?
Kuskusuz ki hayir. Yiyecegin dili yoktur ki. Tereyagi kadinlara yakismayan
bir cüretin isareti degildi ya. Akli uzun süre buna takili kaldi. Küçük
oyunu farkedilince neler olacagini düsünmeye basladi. Adam paletini ve
firçalarini elinden birakacakti. Kösedeki sehpada Perspektifi hakkinda söz
edilemeyecek kadar kusursuz olan tablosu duruyordu. Bayat ekmek ve sudan
meydana gelen ögle yemegine hazirlanacakti. Ekmegi kesecek...aaa! Bayan
Martça kizardi. Yerken yagi süren elleri düsünecek miydi? Acaba...
Kapinin çingiragi aksi aksi çaliyordu. Biri merdivenden gürültüyle çikiyordu.
Bayan Martça kostu. Gelenler iki kisiydiler. Biri o güne kadar hiç görmedigi
pipolu bir adamdi. Öteki ise ressamiydi! Ressamin yüzü kipkirmiziydi,sapkasi
ensesine dogru kaykilmis, saçlari darmadaginikti. Yumruklarini sikip
vahsi bir tavirla Bayan Martha'ya dogru salladi. "Dummkopf!"
diye haykirdi. "Beyinsiz!"Sonra, "Tausendorfer" ya da
ona benzer Almanca bir seyler siraladi Genç adam ressami geri çekmeye çalisiyordu.
Adam öfkeyle, "Hayir, içimi bosaltmadan gitmeyecegim,''dedi.
Yumruklarini davulmus gibi indiriyordu. Bayan Martha'nin tezgahina. Gözlügü
ardindaki gözlerinden mavi atesler fiskiriyordu. "Yaktin beni!Seni
ilgilendirmeyen islere burnunu sokan moruk cadi!" "Hadi yürü!"dedi.
"Yeter" Kızgın adamı dışarı sürükleyip kaldırımın üstüne
itti. Sonra geri döndü. "Bayan, isin iç yüzünü öğrenmeniz
gerek. O, mimar Blumberger'dir. Ayni atölyede çalışıyoruz. Üç aydan
beri yeni belediye binasının planları üzerine çalışıyordu. Açılan
yarışmaya oda katilmisti. Mürekkeplemeyi dün tamamladı. Kursun kalem
izlerini de bir avuç bayat ekmekle silerdi. Bayat ekmek lastikten daha
iyi siler,hiç iz bırakmaz. Blumberger ekmeği hep buradan alıyordu.
Iste bugün...Gerisini Biliyorsunuz, bayan. O tereyağı pek de...Simdi
Blumberger'in planları sandviç sarmaktan başka bir ise yaramaz artık."
Bayan Martça arka odaya gitti. Mavi benekli ipek bluzunu çıkartıp her
günkü kahverengi elbisesini giydi. Sonra da ayva çekirdeği ile nişadır
karışımını da pencereden aşağı çöp tenekesine attı.
O.
HENRY
|
